H Στεμνίτσα

Η Στεμνίτσα είναι χτισμένη στους πρόποδες του όρους «Κλινίτσα», σε υψόμετρο 1100 μέτρα. Στη θέση αυτή εικάζεται ότι βρισκόταν η αρχαία πόλη Υψούς, η οποία είχε χτιστεί από τον Υψούντα, έναν από τους 50 γιους του βασιλιά της Αρκαδίας Λυκάονα. Γύρω στον 2ο αιώνα π.Χ., ο Παυσανίας περιγράφει την περιοχή σαν ένα τόπο με επιβλητικά βουνά, δάση και άγρια θηρία. Στην αρχαιότητα δεν φαίνεται να παίζει σπουδαίο ρόλο, μάλλον υπαγόταν στη σημαντική πόλη της Γόρτυνας.

Η μετονομασία της σε Στεμνίτσα έγινε το 746 μ.Χ. Η λέξη σημαίνει τόπος «δασώδης και σκιερός» και έχει σλαβική προέλευση. Η μεγάλη άνθιση της τοποθετείται στο 18ο και 19ο αιώνα, κυρίως χάρη στην ανάπτυξη των τεχνών της επεξεργασίας των μετάλλων. Οι κάτοικοι του χωρίου λόγω των φτωχών δυνατοτήτων ανάπτυξης της γεωργίας και της κτηνοτροφίας, στράφηκαν σε τεχνικά επαγγέλματα, και διέπρεψαν εντός και εκτός Ελλάδας ως χαλκωματάδες, καλαντζήδες, χρυσοχόοι, και καμπανάδες.

Η Στεμνίτσα προσέφερε στην επανάσταση πολλούς αγωνιστές και ένδοξους οπλαρχηγούς. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης την αποκαλούσε «απόρθητη χωροπούλα». Καύχημα για τους κατοίκους της μέχρι και σήμερα αποτελεί το γεγονός ότι η Στεμνίτσα έγινε η πρώτη πρωτεύουσα της επαναστατημένης Ελλάδας κατά τους μήνες Μάιο και Ιούνιο του 1821, οπότε και συνεδρίαζε στη Μονή της Ζωοδόχου Πηγής η Α΄ Πελοποννησιακή Γερουσία.
Σήμερα αποτελεί παραδοσιακό οικισμό και είναι έδρα του δήμου Τρικολώνων. Βασικές ασχολίες των κατοίκων είναι η κτηνοτροφία, η αργυροχρυσοχοία και οι δραστηριότητες ήπιας τουριστικής ανάπτυξης. Στη Στεμνίτσα έχουν τις ρίζες τους διακεκριμένοι διανοούμενοι, καλλιτέχνες, αθλητές, επιχειρηματίες και πολιτικοί της χώρας.